---

Symulacja Sądowa

Kto ukradł Kryształowe Serce?

To interaktywna, fabularyzowana gra analityczna, w której sala zamienia się w średniowieczny sąd. Uczestnicy wcielają się w role prokuratorów, obrońców, świadków oraz ławników, aby rozwikłać zagadkę kradzieży cennego artefaktu – Kryształowego Serca. Gra opiera się na asymetrii informacji (jawne zeznania i ukryte sekrety), mechanice sprzeciwów oraz zaskakującym zwrocie akcji na samym końcu. Symulacja nie wymaga znajomości prawa – opiera się na logice, retoryce i uważnym słuchaniu.

---

Instrukcja przeprowadzenia

Krok 1: Wprowadzenie i przydział ról

• Zbuduj klimat: Przedstaw się jako Sędzia (Alchemik) i zarysuj sprawę.
• Rozdaj role: 3 prokuratorów, 3 obrońców, 4 świadków (Zielarka, Muzyk, Myśliwy, Rycerz), 1 oskarżony (Kupiec – może to być NPC, wyobrażona postać lub jeden z prowadzących) i 10 ławników.
• Wręcz uczestnikom odpowiednie teczki/karty postaci. Poinformuj o mechanice „naklejek” – waluty ADDTRUTH w grze, którą można stracić za bezzasadne sprzeciwy.

Krok 2: Praca w sztabach

• Prokuratorzy i Obrońcy analizują dowody, ukryte fakty o świadkach i budują strategię. Tutaj doradcy – asystenci mistrza gry – pomagają grupom, naprowadzając ich pytaniami na luki w zeznaniach.
• Świadkowie zapoznają się ze swoimi historiami i wymyślają tło postaci.
• Ławnicy w tym czasie otrzymują ogólny zarys sytuacji i przygotowują kartki do notowania.

Krok 3: Rozprawa

• Oskarżenie (5 min): Prokuratorzy przedstawiają swoją wersję. Obrońcy mogą zgłaszać sprzeciwy (Sędzia je przyjmuje lub oddala – uwaga na stratę naklejek!).
• Obrona (5 min): Adwokaci przedstawiają kontrargumenty i bronią Kupca. Prokuratura może oponować.
• Przesłuchania Świadków: Każdy świadek opowiada swoją historię. Obie strony (oraz ławnicy!) mogą zadawać pytania krzyżowe. To moment, w którym strony używają „sekretnych faktów”, by podważyć wiarygodność lub wzmocnić zeznania.
• Mowy końcowe (po 5 min): Podsumowanie argumentów obu stron.

Krok 4: Narada Ławników (10 min)

• Ławnicy jawnie dyskutują nad usłyszanymi argumentami. Prowadzący (Ty) lub wybrany ławnik moderuje dyskusję.
• Głosowanie nad winą Kupca (większość decyduje). Ogłoszenie werdyktu i rozdanie nagród (naklejek).

Krok 5: Wielki Twist (3 min)

• Jako Sędzia/Alchemik zrzucasz maskę i przyznajesz się, że to Ty jesteś złodziejem, a cały proces był sfingowany, by wrobić niewinnego Kupca.

Krok 6: Debriefing (15 min)

• Najważniejsza część edukacyjna. Wspólne omówienie emocji, skutecznych argumentów i momentów manipulacji (pytania z Twojego konspektu).

---

Jak symulacja wzmacnia mięsień krytycznego myślenia (12 – 14 lat)?

Wiek 12-14 lat to czas przejścia od myślenia konkretnego do myślenia abstrakcyjnego. Dzieciaki zaczynają zauważać, że świat nie jest czarno-biały, a dorośli (i autorytety) mogą się mylić lub kłamać. Ta symulacja to dla nich doskonała „siłownia” poznawcza z kilku powodów:

1. Analiza wiarygodności źródeł – Uczestnicy dowiadują się, że relacja świadka to nie obiektywny fakt. Rycerz może konfabulować z potrzeby atencji, Zielarka może mieć słaby wzrok, a Muzyk mógł być skonfliktowany z oskarżonym. Dzieci uczą się zadawać kluczowe pytanie: „Dlaczego ta osoba mi to mówi i czy mogła się pomylić?”.

2. Odróżnianie faktów od opinii i poszlak – Kupiec ma siniaka – to jest fakt. Ale to, że zdobył go podczas szarpaniny z Rycerzem, to już tylko hipoteza (poszlaka). Myśliwy widział głębokie ślady butów – to fakt. To, że należą do Kupca niosącego kryształ – to interpretacja. Symulacja zmusza do rozbijania narracji na czynniki pierwsze.

3. Odporność na manipulację emocjonalną i błędy poznawcze – Prokuratorzy mogą użyć argumentu: „Kupiec to obcy, niedawno tu przybył, nie można mu ufać”. To klasyczny błąd poznawczy (efekt obcości/ksenofobia). Z kolei obrona może grać na litość. Ławnicy, słuchając tego, uczą się oddzielać warstwę emocjonalną wypowiedzi od merytorycznej.

4. Konstruowanie logicznej argumentacji – Prokuratorzy i obrońcy muszą ułożyć spójną historię z rozsypanych, często sprzecznych puzzli. Muszą przewidzieć ruchy przeciwnika (np. „Jeśli zaatakujemy Zielarkę, oni powiedzą, że ratuje ludzi”). To uczy myślenia wielotorowego i strategicznego.

5. Rozpoznawanie uprzedzeń autorytetu – Twist na końcu (Sędzia okazuje się winny) to potężna lekcja. Pokazuje młodzieży, że osoba prowadząca proces, pilnująca zasad i mająca autorytet, zmanipulowała cały system dla własnych korzyści. To uczy ich, by zawsze patrzeć władzy na ręce i weryfikować system, w którym funkcjonują.

---